الملا فتح الله الكاشاني
165
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
من سماع قال نعم يا اعرابى ان فى الجنة لنهرا حافتاه الأبكار من كل بيضاء خوضانية يتغنين باصوات لم تسمع الخلائق مثلها قط و ذلك افضل نعم الجنة يعنى پيغمبر ( ص ) ذكر جنة و نعيم آن فرمود در آخر مجلس اعرابى برخواست و گفت يا رسول اللَّه در بهشت سماع باشد فرمود كه اى اعرابى سماع باشد بدرستى كه در بهشت جويى است كه در كنارهاى آن حوران بكر نشستهاند سفيد اندام و فراخ چشمها با حدقهء سياه كه غنا كنند به آوازهايى كه هرگز هيچ كس مانند آن نشنيده باشد و اين بهترين نعم بهشت است و در مجمع البيان اين روايت را از ابى دردا نقل كرده و بعد از آن گفته كه ابو دردا بعد از ذكر اين حديث سؤال كرد كه مغنيات بهشت بچه چيز تغنى كنند فرمود كه بالتسبيح و از ابو هريره مرويست كه رسول ( ص ) صفة بهشت ميكرد مردى بر پاى خاست و گفت يا رسول اللَّه من مردىام كه آواز خوش بسيار دوست دارم در بهشت آواز خوش باشد فرمود اى و الذى نفسى بيده ارى بخدايى كه نفس من بيد فرمان او است كه در بهشت درختى است كه چون آن درخت را وحى كنند كه سماعى بشنوان بندگانى را كه در دنيا خود را از سماع و ملاهى و ملاعب بازداشتهاند درخت بآواز آيد بتسبيح و تهليل آن چنان آوازى كه خلايق مانند آن نشنيده باشند و از مغيره نيز روايتست كه پيغمبر ( ص ) فرمود كه در بهشت درختانى است كه چون اهل بهشت را سماع آرزو باشد خداى تعالى از زير عرش بادى بفرستد تا بر آن درختان آيد و برگهاى آن را بجنباند و بر يكديگر زند از آنجا آوازى آيد كه اگر اهل دنيا بشنوند از طرب هلاك شوند يحيى ابن كثير و اوزاعى روايت كردهاند از ابو الحسن ابو عبد اللَّه ابن حسين ابن احمد بيهقى كه او از جد خود ابو بكر احمد ابن الحسين بيهقى روايت كرده كه ابو سعيد عبد الملك ابن ابى عثمان زاهد ما را خبر داد كه على ابن مدار گفت كه حديث كرد ما را جعفر ابن محمد ابن الحسين الغزيانى و او از سليمان ابن عبد الرحمن دمشقى و وى از خالد ابن يزيد ابى مالك و او از پدر خود و وى از خالد ابن سعدان و او از ابى امامهء باهلى كه رسول ( ص ) فرمود كه ما من عبد يدخل الجنة الا و يجاس عند راسه و عند رجليه ثنتان من حور العين تغنيانه باحسن صوت ما سمعه الانس و الجن و ليس بمضمار الشيطان و لكن بتمجيد اللَّه و تقديسه يعنى هيچ بندهء در بهشت داخل نشود مگر كه نزد سر و پائين او دو زن از حور العين نشينند و غنا كنند براى او نيكوترين آوازى كه جن و انس آن را نشنيده باشند و آن از مزمار شيطان نباشد بلكه تمجيد و تقديس حقتعالى باشد يحيى ابن معاذ را قدس سره پرسيدند كه از آوازها كدام دوستتر دارى فرمود كه مزامير انس فى مقاصير قدس بالحان تحميد فى رياض تمجيد و صاحب كشف الاسرار آورده كه فردا دوستان خدا در روضات بهشت ميان رياحين انس بشادى سماع